http://yanic.blogfa.com/ ایران زیبا از نگاه دوربین fa blogfa.com Sat, 06 Mar 2010 11:48:53 GMT http://yanic.blogfa.com/post-229.aspx <FONT style="BACKGROUND-COLOR: #00ffff" size=4>یک توضیح</FONT></P> <P><FONT size=4>سلام دوست عزیز</FONT></P> <P align=justify><FONT size=4>متاسفانه از دیروز جمعه به تاریخ ۱۴ اسفند ماه ۱۳۸۸ مطلع شدم که تصاویر وبلاگ بالا نمی آید که پس از پیگیری های صورت گرفته متوجه شدم دلیل آن فیلتر شدن سایتی است که از طریق آن سایت، تصاویر وبلاگ را آپلود کرده ام. به هر حال این هم یکی دیگر از خدمات دولت خدمتگزار می باشد. امیدوارم هر چه زودتر این مشکل بر طرف شود.                                           با عرض پوزش </FONT></P> <P align=justify><FONT size=4>                                                مدیر وبلاگ یانیک</FONT></P> Sat, 06 Mar 2010 11:48:53 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=yanic&postid=229 yanic http://yanic.blogfa.com/post-229.aspx http://yanic.blogfa.com/post-228.aspx <div style="text-align: justify;"><span style="background-color: rgb(0, 255, 255);"> موزه تخصصي ايلخاني مراغه</span><img vspace="5" hspace="5" border="5" align="left" alt="آرامگاه اوحدي مراغه اي" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/3d851a09fc.jpg" /></div><p style="text-align: justify;">ساختمان موزه مراغه و بناي يادبود روي مزار اوحدي مراغه اي شاعر قرن هفتم و هشتم هجري قمري بين سالهاي 53 تا 57 بوسيله انجمن آثار ملي اجرا شده است. اين محل در سال 1363 مقارن با تشكيل سازمان ميراث فرهنگي كشور به موزه مقدماتي مراغه تبديل و با آثار عرضه شده از دوره هاي مختلف تاريخي براي بازديد عموم داير گرديد.</p><p style="text-align: justify;">موزه مراغه در سال 75 در جهت هدفمندي آثار خود و به لحاظ اهميت نقشي كه اين شهر در دوره ايلخاني داشته، به عنوان موزه تخصصي ايلخاني فعاليت خود را آغاز نمود.</p><p style="text-align: justify;">مراغه علي رغم استواري مستمر تمدن از دوران پيش از اسلام تا دوران مختلف اسلامي، در دوره ايلخاني از موقعيت برجسته اي برخوردار شد و به علت انتخاب اين شهر به عنوان اولين پايتخت ايلخانان، مركز ثقل اين سلسله محسوب گرديده و عصر دوباره سازندگي ايران، پس از يك دوره طولاني قتل، غارت و ويراني مغولان، از آن آغاز مي شود.</p><p style="text-align: justify;">موزه مراغه به منظور معرفي اين دوره خاص از تاريخ كشورمان كه گستره آن از هرات تا فرات بوده است، با هدف جديد تشكيل و در فهرست موزه هاي جديد كشور قرار گرفت. با تمركز و انتقال صدها اثر برجسته و گردآوري مجموعه اي نسبتا كامل از آثار مختلف ايلخاني شامل انواع سفال، كاشي، سكه، فلز، شيشه و كتابت، اين موزه به عنوان منبع مطالعاتي و پژوهشي در اختيار محققان و بازديدكنندگان قرار گرفت.</p><p style="text-align: justify;"><span style="background-color: rgb(0, 255, 255);">مجموعه سفال</span><img vspace="5" hspace="5" border="5" align="left" alt="نماي داخلي موزه " src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/74033e339d.jpg" /></p><p style="text-align: justify;">هنر سفالگري دوره ايلخاني را مي توان عصر طلايي سفالگري دوره اسلامي ناميد. سفالگري اين دوره كه پس از دوره طولاني فترت ناشي از انهدام مراكز مهم سفالگري و فرار هنرمندان سفالگر از يورشهاي مغولان دوباره نضج مي گرفت، توام با تغييرات مهمي در نوع ساخت، تزيينات و لعاب سفالينه ها در مراكز جديد سفالگري بوده است.</p><p style="text-align: justify;">از خصوصيات بارز سفالينه اين دوره، تنوع ساخت سفال با تكنيك هاي مختلف سفالگري و تنوع تزيينات سفالينه هاست. موزه مراغه از انواع تكنيك هاي رايج و تزيينات متفاوت سفالگري اين دوره نمونه هاي ارزشمند و منحصر به فردي را در اختيار دارد. سفالينه هايي با تزيينات زير لعاب شفاف در زمينه شيري و فيروزه اي، سفالينه هايي با تزيينات روي لعاب يا مينايي، سفالينه هاي زرين فام و لاجورد و همچنين كاشي هاي هشت پر و نقش برجسته با لعاب هاي فيروزه اي و زرين فام از آن جمله اند.</p><p style="text-align: justify;">تزيينات اين سفالينه ها متنوع و شامل انواع نقوش هندسي، نقوش گياهي از برگهاي متراكم اسليمي و طوماري، نقوش حيواني مثل غزال دونده، ماهي، اردك و پرندگان، نقوش انساني از مجالس رقص، نوازندگي، شكار و كتيبه هايي از اشعار فارسي، ضرب المثلها، دعاهاي معروف و نقوش تركيبي بوده است كه در هر يك از مراكز سفالگري به ترتيبي خاص اجرا مي گرديد.</p><p style="text-align: justify;">در سفالينه هاي ايلخاني علاوه بر آرايش منقوش، تزييناتي در فرم سفالينه ها نيز وجود داشته است كه آثار مشبك دوجداره و مشبك پوشيده با لعاب شفاف، سفالهايي با نقوش كنده، برجسته و نقوش قالبي از آن جمله اند.</p><p style="text-align: justify;">از مراكز سفالگري دوره ايلخاني، شهرهاي معروف ري، كاشان، جرجان، سلطان آباد و تخت سليمان بوده و نمونه هاي بارزي از آنها در موزه مراغه وجود دارد. علاوه بر آن به علت كشف قطعاتي از كاشي هاي زرين فام و نقش برجسته از رصدخانه خواجه نصير و ويژگي هاي منحصر به فرد آنها، برابر نظر محققان، مراغه نيز از مراكز سفالگري دوره ايلخاني بوده است.</p><p style="text-align: justify; background-color: rgb(0, 255, 255);">مجموعه سكه</p><p style="text-align: justify;">سكه هاي موزه مراغه از كاملترين مجموعه مسكوكات ايلخاني كشورمان بوده و تقريبا از همه ايلخانان ايران، سكه هاي ارزشمندي را در خود جاي داده است. پول رايج ايلخانان به لحاظ كاربرد اقتصادي و معاملات تجاري و رسمي، به صورت پشتوانه تك فلزي و نقره بود. سكه هاي طلا براي مقاصد ويژه، ايام عيد و جشن ها ضرب مي شد و سكه هاي مسي (فلوس) براي معاملات روزمره رواج داشت.</p><p style="text-align: justify;">تنوع نقوش سكه ها در دوره ايلخاني معرف فرهنگ و تمدن آن عصر بوده و نقوش و مظاهر آييني اديان و فرقه هاي مختلف ضرب شده بر روي آنها، گوياي تساهل مذهبي مغولان مي باشد. همچنين بر سكه هاي ايلخاني متوني از آيات قرآني، لا الله الا الله، محمد رسول الله، نام خلفاي راشدين و در دوره اي كوتاه متن علي ولي الله و نام دوازده امام به خط كوفي و نسخ نقش شده است. نام و القاب ايلخانان معمولا به خط اويغوري با خطوط عربي سكه ها تركيب شده اند.</p><p style="text-align: justify;">برابر اخبار مندرج در كتب مورخان، 87 مركز ضرب سكه در دوره ايلخانان وجود داشته و مراغه، تبريز و سلطانيه از مراكز مهم ضرابخانه هاي حكومتي بوده اند.</p><p style="text-align: justify; background-color: rgb(0, 255, 255);">بخش شيشه</p><p style="text-align: justify;">هنر شيشه گري در دوره ايلخاني به علت فرار شيشه گران به كشورهاي مصر و سوريه از رونق افتاد. شيشه هاي موزه مراغه از نمونه هاي نادر آن عصر است كه داراي تزيينات مختلف شيشه گري شامل دميده آزاد، دميده در قالب، تراش و افزوده بر روي بطري، قنديل و صراحي مي باشند كه از نقاط مختلف كشورمان بدست آمده است. شيشه ماده اي تركيبي از سيليس به صورت شن و ماسه، قليا به صورت سديم و پتاسيم براي گدازآوري، آهك براي استحكام بخشي، اكسيد سرب براي شفافيت و بي رنگي است.</p><p style="text-align: justify; background-color: rgb(0, 255, 255);">بخش فلز</p><p style="text-align: justify;">در بخش فلز موزه مراغه نمونه هاي ارزشمندي از هنر فلزكاري دوره ايلخاني شامل انواع ظروف فلزي، پيه سوزهاي مفرغي و شمعدان هاي برنزي وجود دارد كه به روش هاي ريخته گري، قلمزني و طلاكوبي ساخته شد ه اند. در تزيينات اين آثار استواري و استحكام با پاي قوي حيوانات و صعود و روشنايي با شكل پرندگان نشان داده شده است.</p><p style="text-align: justify;">همچنين در اين موزه شمشيري است كه متعلق به كري خان بن بهادر خان، حاكم داغستان بوده و حاوي تزيينات طلاكوبي بر روي عاج و مفرغ مي باشد.</p><p style="text-align: justify;">تصوير بالا: بناي يادبود نصب شده روي آرامگاه اوحدي مراغه اي شاعر قرن هفتم و هشتم هجري</p><p style="text-align: justify;">تصوير پايين: نماي داخلي بخشي از موزه تخصصي ايلخاني مراغه</p> Mon, 21 Dec 2009 14:22:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=yanic&postid=228 yanic http://yanic.blogfa.com/post-228.aspx http://yanic.blogfa.com/post-227.aspx <P style="TEXT-ALIGN: right"><FONT face=tahoma,verdana,arial,helvetica,sans-serif><FONT style="BACKGROUND-COLOR: #00ffff">گنبد مدور مراغه</FONT><IMG alt="گنبد مدور مراغه" hspace=5 src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/de6474e60a.jpg" align=left vspace=5 border=5></FONT></P> <P style="DIRECTION: rtl; TEXT-ALIGN: justify"><FONT face=tahoma,verdana,arial,helvetica,sans-serif>این گنبد در بخش جنوب غربی مراغه و مجاور گنبد کبود واقع است. بنایی ساده با نقشه مدور است که سقف و گنبد آن فرو ریخته است. این بنا نیز چون دیگر گنبد های مراغه، بر روی ازاره های سنگی قرار گرفته و ظاهرا فاقد سردابه زیرین است. به غیر از سردر ورودی، بقیه نمای خارجی بنا، آجری ساده و فاقد هر گونه طاقنما یا تزیینی است. سردر تزیینی در اینجا از یکنواختی بنا کاسته و بدان جلوه ای خاص بخشیده است. تزیینات این ورودی، از روی ازاره سنگی و همباد کف ورودی آغاز شده است. این تزیینات شامل یک دوره پهن آجر و سفال و کاشی است که در مایه گره انجام گرفته است و قاب مستطیل و کشیده اصلی را در بر دارد. در داخل قاب مزبور که دارای دوره برجسته آجری است، تزییناتی در سه قسمت از روی نعل درگاه ورودی بر روی هم انجام گرفته است. نخست، یک خط کتیبه کوفی تزیینی از کاشی فیروزه ای در یک سطح مستطیل کم عرض؛ سپس یک طاقنمای زیبا با قوس تیزه دار کم خیز و تزیینات زیبای لانه زنبوری در وسط و زغره ی خوش ترکیب نقش دار در اطراف آن؛ و سرانجام، قاب کتیبه بزرگتر کوفی با تزییناتی خوش نقش از کاشی فیروزه ای در بالای تیزه ی قوس. اهمیت این بنا از نظر کاربرد تزیینات کاشی، با فاصله زمانی نسبتا کم پس از بنای گنبد سرخ، در این است که هنرمند معمار با دریافتی درست و آگاهانه، توفیق یافته که ترکیب جالبی از تلفیق کاشی و آجر سفال را عرضه کند و در کار خلق نماسازی بنا با نوعی رنگ آمیزی، پیشرفتی چشمگیر بیابد. متن کتیبه این بنا چنین است: «کل نقس ذائقه الموت تم البنا، برجب سنه ثلث و ستین و خمسمائه».<IMG alt="نماي قسمتي از سردر ورودي" hspace=5 src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/924d0912f8.jpg" align=left vspace=5 border=5></FONT></P> <P style="TEXT-ALIGN: justify"><FONT face=tahoma,verdana,arial,helvetica,sans-serif>متاسفانه در خصوص شخصیت مدفون در بنا اطلاعی در دست نیست؛ اما با توجه به مجاورت زمانی و مکانی این گنبد با گنبد سرخ به نظر می رسد مدفونان در این دو بنا قرابتی با یکدیگر داشته اند.</FONT></P> <P style="TEXT-ALIGN: justify">تصوير بالا: گنبد مدور از روبرو</P> <P style="TEXT-ALIGN: justify">تصوير پايين: قسمتي از تزيينات سردر ورودي گنبد مدور مراغه كه شامل آجركاري و كاشيكاري به صورت كتيبه نويسي مي باشد.</P> Wed, 18 Nov 2009 11:03:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=yanic&postid=227 yanic http://yanic.blogfa.com/post-227.aspx http://yanic.blogfa.com/post-226.aspx <P align=justify><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif"><FONT style="BACKGROUND-COLOR: #00ffff">گنبد كبود مراغه</FONT><IMG alt="گنبد كبود مراغه" hspace=5 src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/df184cb90e.jpg" align=left vspace=5 border=5></FONT></P> <P align=justify><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif">اين گنبد در مركز شهر مراغه واقع و بنايي برجي شكل از داخل و خارج ده ضلعي است كه در زواياي دهگانه آن، از خارج ستون هاي دايره اي كار كرده اند. در اضلاع دهگانه ي داخل و خارج بنا نيز طاقنماهايي تعبيه كرده اند كه بخش فوقاني آنها با مقرنس هايي تزيين شده است. اين بنا بر زير بناي سنگي قرار گرفته كه در ميان آن، سردابه اي چليپا شكل قرار دارد. سقف اين سردابه، طاقي مقرنس است. نماي خارجي بنا به طرز بسيار زيبايي با آجر و كاشي فيروزه اي به شيوه تخميري تزيين گرديده است. در زير پاكار گنبد نيز نواري مقرنس و در زير آن، كتيبه كمربندي بنا قرار داشته كه به غير از قسمت كوچكي از آيه هاي قرآني، بقيه آن از بين رفته است. گنبد فرو ريخته بنا به نظر مي رسد رك ده تركي با پوشش داخلي بوده باشد. هر ضلع داخلي بنا، 6/2 متر پهنا دارد و مشتمل بر طاقنمايي بلند است. در زير گنبد، يك حاشيه از كتيبه گچبري به چشم مي خورد كه اطراف مقبره را دور مي زند. اين كتيبه به خط نسخ، و متن آن، قسمتي از آيه اول سوره 67 قرآن است. تمام فضاي داخلي مقبره با گچبري و نقاشي و كتيبه ها مزين بوده كه قسمت اعظم آن از بين رفته و تنها آثار كمي از آنها بر جاي مانده است. در سرداب زيرزمين بنا كه ورودي آن از خارج بناست، سنگ بزرگي با طرح هاي تزييني با غناي بسيار و كتيبه اي قرآني با آيات «كل من عليها فان و يبقي وجه ربك ذوالجلال و الاكرام» وجود دارد كه روزي بر روي قبري بوده است. در خصوص تاريخ ساخت و شخصيت مدفون در بنا اطلاعي در دست نيست. از گذشته معروف بوده كه گنبد كبود، قبر مادر هلاكو خان مغول است؛ اما با توجه به اينكه نامبرده مسيحي و هلاكو نيز بودايي بوده، چنين فرضي محال است. در خصوص تاريخ ساختمان، مطالعات ارزشمند گدار، نتيجه شايسته اي <IMG style="WIDTH: 356px; HEIGHT: 267px" alt="بخشي از مقرنس هاي زير گنبد" hspace=5 src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/c33642cf0e.jpg" align=left vspace=5 border=5>به بار آورده است. وي با بررسي و مطالعه دقيق جاي كتيبه فرو ريخته بالاي در ورودي بنا كه تنها قطعاتي از حروف مينايي رنگ آن باقي مانده بود، توانست قسمتي از كتيبه را كه حاوي تاريخ 593 ه.ق بود، بازسازي كند. بر اين اساس، گنبد كبود حدود 10 سال بعد از نمونه اوليه خود - يعني مقبره مومنه خاتون در نخجوان - ساخته شده و از نظر تركيب كلي، مشابه ساير مزارهاي موجود در مراغه است.</FONT></P> <P align=justify><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif">منابع: كارنگ، 1350، ص 13 و گدار، ج 3، 1371، صص 304 - 289 و مخلصي، 1371، صص 159- 158.</FONT></P> <P align=justify><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif">تصوير بالا: نمايي كلي از گنبد كبود مراغه</FONT></P> <P align=justify><FONT face="Tahoma, Arial, Helvetica, sans-serif">تصوير پايين: بخشي از مقرنس كاري زير گنبد </FONT></P> Wed, 04 Nov 2009 09:52:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=yanic&postid=226 yanic http://yanic.blogfa.com/post-226.aspx http://yanic.blogfa.com/post-225.aspx <p style="text-align: justify;"><span style="background-color: rgb(0, 255, 255);">گنبد سرخ مراغه</span><img hspace="5" border="5" align="left" vspace="5" alt="گنبد سرخ مراغه" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/871e7b198b.jpg" /></p><p style="text-align: justify;">اين بنا در جنوب غربي مراغه، در جنب گورستان آقا و سمت غربي جاده هشترود واقع است. بنايي چهار ضلعي به ابعاد 8/40 از خارج و 5/95 متر از داخل است و سردابي در زير آن قرار دارد. ازاره بنيان بنا از نوعي سنگ سفيد و ديوارهاي اصلي با آجر و ملاط گچ و شن ساخته شده است. سرداب داراي طاقي ضربي است كه در جوانب به وسيله ديوارها و در وسط توسط ستوني آجري به ضلع 60 و ارتفاع 90 سانتي متر حمالي مي شود. در سمت شرقي، دري وجود دارد كه سردابه را به بيرون از بنا مرتبط مي سازد. بخش بالايي، اتاقي است كه گنبد آن بر مقرنس هايي نهاده شده است. در گذشته، اين گنبد داراي پوشش بيروني هرمي هشت گوشي بوده كه بقاياي پايه هاي آن هنوز هويداست. نماي اصلي بنا رو به شمال است و در جلوي آن پلكاني سنگي با پله هايي است كه دو پله بالايي، پيشخوان بنا را تشكيل داده است. نماي اصلي كه ميان ستون هاي تنومند زوايا استقرار يافته، چونان چارچوبي وسيع و مجلل براي در بنا عمل مي كند. خود در كه چارچوبي با ابعاد متناسب آن را در بر گرفته داراي سر طاقي مزين به اربسك هاست كه كتيبه اي به خط كوفي آن را دور زده است. بالاي سر طاق درگاه، كتيبه ديگري به خط كوفي ديده مي شود. هر يك از اضلاع جانبي و عقبي بنا با دو طاقنما و يك كتيبه نواري شكل عريض آذين شده است. بنا داراي چهار پنجره است كه از داخل در گردن گنبد و از خارج در چهار ضلع اصلي هشت گوشه اي كه سقف را بر آن نهاده اند، قرار گرفته است.</p><p style="text-align: justify;">ازاره بنا و نيز سرستون هاي متعلق به پايه هاي كوچكي كه سرطاق هاي اضلاع ثانوي را بر دوش دارند، از سنگ و بقيه بنا تماما از آجر قرمز رنگ است و به خاطر همين رنگ آجرها، بنا بدين نام خوانده شده است. آجرها به نحو بسيار شايسته اي بر روي هم چيده شده است و در لابه لاي  آنها، كلوك هاي  كاشي  فيروزه اي قرار  داده اند  كه جلوه اي  خاص  به  بنا  داده  است.  همچنين  كتيبه  ها  و  نقوشي هندسي كه با آجر سرخ تراشيده و آجر و كاشي مينايي رنگ، بر بالاي درگاه بنا ساخته شده است، بر زمينه اي از گچ خودنمايي مي كنند. اين كتيبه ها با نقوشي از گل و برگ هايي كه آثاري از رنگ آبي بر آنها ديده مي شود، آذين شده اند. داخل بنا با اندودي از گچ پوشيده شده و تنها تزيين آن، منحصر به طاقنماهاي دو قلو با ستون هاي كوچك، مشابه طاقنماهايي كه سه ضلع از اضلاع خارجي بنا را آذين مي كند، است. نام و القاب كسي كه دستور احداث بنا را داده، همچنين تاريخ انجام كارهاي ساختماني، در كتيبه هاي نماي شمالي آمده است. كتيبه هاي طرف شرقي و جنوبي، آيات قرآني و كتيبه نماي غربي، نام سازنده بناست. مفاد كتيبه سردر چنين است:</p><p style="text-align: justify;">" امر ببنا، هذه القبه الامير الرئيس العالم فخرالدين عمادالاسلام قوام آذربايجان ابوالعز عبدالعزيز بن محمود بن سعد يديم الله علا". و " بني المشهد في الحادي عشر من شوال سنه اثنين و اربعين و خمسمائه" (542 ه.ق) و كتيبه ضلع غربي: " عمل العبد المذنب الراجي الي عفوالله بني بكر محمد بن نبدان البناء بن المحسن معمار".</p><p style="text-align: justify;">با توجه به وجود شناسنامه كامل شخصيت مدفون در بنا، نامبرده بر ما ش<img hspace="5" border="5" align="left" vspace="5" alt="گوشه اي از تزيينات آجركاري و كاشيكاري گنبد سرخ" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/1a6353b890.jpg" />ناخته شده نيست. عنوان "قوام آذربايجان" و نيز احداث بنا مي رساند كه اين شخص، يكي  از اميران سلسله كوچك "احمد يلي" است كه در اين عصر بر مراغه حكمراني داشته و همواره مدعي حكومت تبريز نيز بوده اند. به رم گمنامي اين خاندان مي دانيم كه در سال ساخت بنا، حاكم مراغه، آق سنقر دوم بوده كه اين عنوان را بدون شك بعد از فوت پدرش آق سنقر اول از سال 527، سال 564 ه.ق دارا بوده است. در اين سال، اتابك پهلوان- فرزند ايلدگز- حكومت مراغه را به برادرش علاء الدين و ركن الدين تفويض كرد. بر اين اساس، علي رغم وجود كتيبه خوانا و كامل، شخصيت تاريخي مدفون در بنا براي ما ناشناخته است. با توجه به منابع تاريخي به نظر مي رسد كه مسترشد- خليفه عباسي- نيز در اين گنبد به خاك سپرده شده باشد. در كتاب هاي " تاريخ گزيده"، "النقض" و "حبيب السير" آمده كه خليفه در سال 529 ه.ق به دست سلطان مسعود سلجوقي گرفتار آمد و در حبس، به دست فداييان (ملاحده) به قتل رسيد. جسد وي را به مراغه بردند و در مقبره يكي از اتابكان آذربايجان مدفون كردند. در "تاريخ فخري" نيز آمده است: "قبر مسترشد اكنون در مراغه معروف است و گنبدي زيبا روي آن ساخته اند و من در سال 697 ه.ق، هنگامي كه به مراغه رفتم، آن را ديده ام". البته از آنجايي كه تاريخ ساخت بنا، متاخرتر از تاريخ فوت خليفه است، قبول چنين نظري مشكل به نظر مي رسد.</p><p style="text-align: justify;">تصوير بالا: نماي كلي گنبد سرخ مراغه</p><p style="text-align: justify;">تصوير پايين: قسمتي از آجري كاري گنبد سرخ مراغه</p> Tue, 22 Sep 2009 13:08:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=yanic&postid=225 yanic http://yanic.blogfa.com/post-225.aspx http://yanic.blogfa.com/post-224.aspx <p align="justify"><font style="background-color: rgb(0, 255, 255);">گنبد غفاريه مراغه<img hspace="5" border="5" align="left" vspace="5" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/3a923496a7.jpg" alt="گنبد غفاريه" /></font></p> <p align="justify">اين بنا در شمال شهر مراغه و كنار رودخانه صوفي چاي واقع و بنايي مكعب شكل با دو طبقه فوقاني و زيرين است. ازاره ي بنا به ارتفاع ۲ متر از سنگ مرمر تراشيده سفيد ساخته شده كه بعضي از قطعات آن به ابعاد ۱۵۰ در ۷۰ سانتيمتر است. مدخل گنبد به سمت شمال است و در گوشه هاي بنا، ستون هاي آجري با نقوش لوزي و در هر يك از اضلاع، دو طاقنما و يك حاشيه كتيبه كار كرده اند. اين بنا در اصل داراي گنبدي دو پوش بوده كه از بين رفته و در دوره اخير به همت سازمان ميراث فرهنگي تعمير و مرمت شده است.</p> <p align="justify">سرداب زيرين بنا رو به مشرق دارد، اما ورودي اتاق فوقاني شمالي و با طاقنمايي احاطه شده است. بر بالاي در، كتيبه اي در دو سطر و بر بالاي طاق، كتيبه اي ديگر به چشم مي خورد. حروف كتيبه ها در اينجا ريحان است. متن كتيبه سه سطري بالاي طاق علي رغم تحمل آسيب هاي زياد قابل خواندن است: <img hspace="5" border="5" align="left" vspace="5" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/320b9e720d.jpg" alt="سردر ورودي" /></p> <p align="justify">‹امر بانشاء هذه القبه المباركه في ايام مولانا السلطان الاعظم ظل الله في الارض سلطان سلاطين العرب و العجم ابوسعيد بهادر خان خلد الله ملكه›.</p> <p align="justify">از دو كتيبه دو سطري بالاي در، چيز زيادي بر جاي نمانده، ولي از همين مختصر مي توان دريافت كه اين كتيبه، حاوي القاب و احتمالا نام شخصيتي بوده كه آرامگاه براي او ساخته شده است. آنچه از كتيبه باقي مانده، بدين شرح است:</p> <p align="justify">‹لمقر الش ... المالكي العلي العادلي›.</p> <p align="justify">با توجه به سه نشان خانوادگي بر بالاي پنجره ها كه به صورت دو عصاي پشت به پشت است، در مي يابيم كه آنها نشان خانوادگي ‹چوگانداران› است. اين نشان، در جاي ديگري، بر بنايي واقع در بيت المقدس يعني مدرسه " امير ايل ملك" كه مدرسه ملكيه گفته مي شود و نيز بر چلچراغي مينايي متعلق به موزه قسطنطنيه، به همراه نام " ايل ملك چوگاندار" ديده مي شود. البته گنبد غفاريه نمي تواند آرامگاه ايل ملك - متوفاي ۷۴۷ ه.ق ـ در قاهره باشد، ولي مدرسه اي در قاهره به نام مدرسه قراسنقريه وجود دارد كه توسط فردي به نام امير مملوك الشمس الدين قراسنقر الچركسي المنصوري كه در كار معماري در مصر و سوريه شهرت داشته ساخته شده است. قراسنقر در ابتدا يك غلام مملوك بود كه قلاون، آنگاه كه امامزاده اي بيش نبود، او را خريداري كرد و منصب چوگانداري به او داد. او در عهد لاجين، نايب السلطنه مصر بود و به هنگامي كه محمد بن قلاوون براي بار سوم به سلطنت دست يافت، به عنوان نايب السلطنه سوريه برگزيده شد و تا سال ۷۱۱ ه.ق در اين مقام <img hspace="5" border="5" align="left" vspace="5" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/da76e2c155.jpg" alt="تزيينات گنبد غفاريه" />باقي ماند. در اين سال، نزد تاتارها گريخت. او روز بيست و هفتم شوال سال ۷۲۸ ه.ق يعني در عهد سلطنت ابو سعيد بهادر خان در مراغه جايي كه اولجايتو تيول او قرار داده بود، درگذشت. بنابراين با توجه به فقدان مدارك ديگر مي توان پذيرفت كه گنبد غفاريه، مدفن امير مملوك شمس الدين قراسنقر الچركسي المنصوري است.</p> <p align="justify">در اين بنا، رنگ - كه در گنبد سرخ كم استفاده شده و به آبي فيروزه اي منحصر است - بسيار مورد استفاده قرار گرفته است، رنگ هاي سياه، سفيد و آبي تيره تا آبي روشن. حروف كتيبه ها به رنگ سياه بر زمينه اي سفيد قرار گرفته و با اسليمي هايي به رنگ آبي فيروزه اي آذين شده اند. نماهاي جانبي و نماهاي عقبي، به عوض آنكه مثل نماهاي گنبد سرخ، بسته و فاقد هر گونه وزنه اي باشند، هر يك به دو پنجره در داخل طاقنما مجهزند. بالاي هر پنجره كه در چهار چوبي مستطيل قرار گرفته، با نقوش بسيار زيبايي از آجر و كاشي مينايي تزيين شده است. بالاي اين تزيينات، نواري قرار گرفته كه با سه نشان خانوادگي صاحب آرامگاه آذين شده است. شبستان اصلي با گچ سفيد اندود شده و داراي طاقنماهاي مسطح عريضي با مقرنس است.</p> Mon, 21 Sep 2009 12:07:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=yanic&postid=224 yanic http://yanic.blogfa.com/post-224.aspx http://yanic.blogfa.com/post-223.aspx <p align="justify"><span style="background-color: rgb(0, 255, 255);">رصدخانه مراغه</span><img hspace="5" border="5" align="left" vspace="5" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/07dad8c971.jpg" alt="رصد خانه مراغه" /></p> <p align="justify">اين رصد خانه را دانشمند بزرگ ايراني محمد بن محمد بن حسن معروف به خواجه نصيرالدين طوسي به امر هلاكو خان مغول در ۶۵۷ آغاز به بنا كرد و گروهي از دانشمندان فرزانه در آن كار مي كردند و پس از دوازده سال زحمت زيج فارسي معروف به زيج ايلخاني را تاليف كردند. اين رصدخانه تا سال ۷۰۳ هجري آباد بود و در سال مزبور غازان خان آن را بازديد كرد و بعدها بر اثر زلزله ويران شد و امروز جز تل خاك از آن باقي نمانده است.</p> <p align="justify">در سال ۱۳۱۶ شمسي در حين خاكبرداري آن محل از طرف حكومت آثاري شبيه غار و دخمه هايي از زير خاك پديدار شد و نيز چند عدد ظرف سفالين و كاشي و نيز يك عدد پيسوز روغني و دوات و غيره كشف شد.</p> <p align="justify">بناي رصدخانه روي تپه بلندي در دو كيلومتري شمال مراغه قرار دارد كه از طرف مشرق و جنوب به باغات و اراضي شهر مشرف است.<img hspace="5" border="5" align="left" vspace="5" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/d45bf2b052.jpg" alt="قسمتي از تجهيزات آجري داخل رصدخانه" /></p> <p align="justify">روي تپه مزبور كه اكنون به كوه رصد معروف است محوطه وسيعي به وسعت ده هزار متر مربع ديده مي شود كه بناي رصدخانه در وسط قرار داشته است. اين بنا دايره اي به قطر تقريبي بيست متر در وسط قرار گرفته بوده كه از چهار طرف به وسيله پياده روهاي سنگ فرش شده به عرض دو متر و طول ۴۰ تا ۵۰ متر به اطراف خود مربوط مي شده است.</p> Mon, 10 Aug 2009 12:50:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=yanic&postid=223 yanic http://yanic.blogfa.com/post-223.aspx http://yanic.blogfa.com/post-222.aspx <P align=justify><FONT style="BACKGROUND-COLOR: #00ffff">آرامگاه حکیم عمر خیام نیشابوری</FONT><IMG alt="آرامگاه خیام" hspace=5 src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/4db935b71f.jpg" align=left vspace=5 border=5></P> <P align=justify> حکیم ابوالفتح عمر بن ابراهیم مشهور به خیام نیشابوری، ریاضیدان، منجم، شاعر و اندیشمند والای ایرانی است که در سطح بین المللی از شهرت بسزایی برخوردار است. وی در سال ۴۳۹ هجری قمری در نیشابور چشم به جهان گشود و پس از هفتاد و شش سال زندگانی در سال ۵۱۵ هجری قمری به رحمت ایزدی پیوست و در گورستان حیره که امروزه در پنج کیلومتری نیشابور واقع شده به خاک سپرده شد.</P> <P align=justify>آرامگاه فیلسوف واقع بین و سترگ اندیش دیار ادب ایران، خیام ابتدا در شرق آرامگاه  امامزاده ها محمد محروق و ابراهیم قرار داشته که در روزگار پهلوی اول شبستانی را که بر روی مقبره خیام بود خراب کردند و آرامگاهی به جای آن ساختند. </P> <P align=justify>در دوران پهلوی دوم  پس از ساختن آرامگاه جدید، بقایای بنای قدیم را که شامل سنگ ستون واری است و رباعیاتی از خود حکیم عمر خیام بر آن نوشته اند را به داخل شهر نیشابور انتقال دادند و در میدانگاهی به همین نام در محل دروازه مشهد نصب کردند. </P> <P align=justify> آرامگاه جدید در شمال بقعه امامزاده داخل باغی قرار دارد که سطح کلی آن بیست هزار متر مربع است که این رقم سوای ۲۴ هزار متر مربع مساحت باغ امامزاده محمد محروق است. طول ساختمان مشبک بقعه مانند و بلند خیام ۱۸ متر است که اطراف آن حوض ها و آب نماهای زیبایی ساخته شده و حوالی آرامگاه را کاج های بلند همیشه سبز احاطه کرده است.</P> <P align=center><IMG alt="فضای داخلی آرامگاه خیام" hspace=5 src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/db28937ad8.jpg" align=middle vspace=5 border=5></P> <P align=justify> بنای یادبود این دانشمند بزرگ به سال ۱۳۴۱ شمسی با طرح و نقشه مهندس هوشنگ سیحون ساخته شد. مساحت زیر بنای بقعه خیام تقریبا نهصد متر مربع است و در کتیبه کاشی های لوزی شکل به خط عبد الرسولی رباعیاتی از خیام نقل شده، از جمله: </P> <P align=center>                            در کارگه کوزه گری رفتم دوش   دیدم ده هزار کوزه گویا و خموش                      </P> <P align=center>         ناگاه یکی کوزه برآورد خروش   کو کوزه گر و کوزه خر و کوزه فروش </P> <P align=justify>                                                                    ***</P> <P align=center>   ابر آمد و باز بر سر سبزه گریست   بی باده گلرنگ نمی شاید زیست</P> <P align=center>         این سبزه خود امروز تماشاگه ماست   تا سبزه خاک ما تماشاگه کیست             </P> <P align=center>                                      ***                                     </P> <P align=justify>اثر مزبور با ترکیبی از مصالح آهن، بتون و تزیینات کاشیکاری به شکل لوزی های به هم پیوسته از یک سو برگرفته از اندیشه های ریاضی عمر خیام بنیان گردیده است و از سوی دیگر همچون خیمه ای است که انگار از چادر دوزی پدر خیام الهام گرفته شده و از طرفی بنا از روبرو چون کلاه دراویش به نظر می رسد. بر سنگ آرامگاه وی نیز نوشته شده است: کل شیء هالک الا وجهه </P> Thu, 04 Jun 2009 16:18:58 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=yanic&postid=222 yanic http://yanic.blogfa.com/post-222.aspx http://yanic.blogfa.com/post-221.aspx <p align="justify"><font style="background-color: rgb(0, 255, 255);">شادیاخ نیشابور</font><img vspace="5" hspace="5" border="5" align="left" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/5b3590c1ab.jpg" alt="بقایای شادیاخ نیشابور" /></p> <p align="justify">شادیاخ ظاهرا از دو واژه "شادی" و "اخ" تشکیل شده که به استناد برخی از فرهنگها به معنی "شادی آفرین" است. در برخی از متون هم از شادیاخ با عنوان های "شادکاخ"، "شاد جهان" و "شادمهر" نام برده شده که به هر حال با شادی قرین بوده و شاید با توجه به همان نامها و یا ویژگی شادیاخ بوده که یکی از شاعران عرب خطاب به عبدالله بن طاهر سروده است:</p> <p align="justify">"در شادیاخ به شادی بنوش با افسر شهریاری و رها کن غمدان را به یمن"</p> <p align="justify">گویا تا آغاز قرن سوم هجری شادیاخ بوستانی بوده است در مغرب نیشابور و هم جوار با محلات خولست، جلاباد و محمدآباد. در سال ۲۰۵ هجری نخستین زیستگاهها در آن ساخته شده و تا سال ۶۶۹ هجری همواره فراز و نشیب های فراوانی به خود دیده و در آن سال بر اثر زلزله ای به کلی ویران و متروک گردید. در حال حاضر محوطه باستانی شادیاخ در حدود سه کیلومتری جنوب شرقی شهر فعلی نیشابور و ۱۱۷ کیلومتری شهر مشهد و در مجاورت آرامگاه عطار واقع است.</p> <p align="justify"><font style="background-color: rgb(0, 255, 255);">مروری بر تاریخ شادیاخ</font></p> <p align="justify">پس از آنکه عبدالله بن طاهر به درخواست اهالی نیشابور سپاهیان خود را به باغ شادیاخ انتقال داد و در اردوگاهها یا زیستگاههایی جای داد دستور داد تا برای او و اطرافیانش نیز در میانه شادیاخ اقامتگاههایی ایجاد نمایند و امیرانی که پس از او بر نیشابور حاکم شدند در شادیاخ اقامت گزیدند و بر عمارتها افزودند یا آنها را مرمت و بازسازی کردند. به عنوان مثال "یعقوب بن لیث" که در سال ۲۵۹ هجری قمری نیشابور را تصرف کرد، در شادیاخ فرود آمد و محمد بن طاهر را اسیر کرد و به سیستان فرستاد و قسمتی از عمارت شادیاخ را خراب کرد و دوباره ساخت. و در سال ۴۲۱ هجری قمری که سلطان مسعود غزنوی از هرات به نیشابور آمد در شادیاخ به کاخهایی قدم گذاشت که به قول بیهقی "همانند آنها کسی یاد نداشت".<img vspace="5" hspace="5" border="5" align="left" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/3506ce43ba.jpg" alt="بقایای گچبری در شادیاخ" /></p> <p align="justify">در سال ۴۲۹ هجری قمری طغرل سلجوقی بر نیشابور تسلط یافت و در کاخ سلطان مسعود غزنوی در شادیاخ تاجگذاری کرد و در سال ۴۶۴ هجری قمری آلب ارسلان سلجوقی کاخ شادیاخ را مرمت کرد و عماراتی بر آن افزود، زیرا در آن زمان حکمرانان هم در شادیاخ اقامتگاه داشتند. آلب ارسلان در سال ۴۶۶ هجری قمری برای پسرش قصری به نام "شادکاخ" ساخت و جشن ازدواج او را با شکوه تمام در آن کاخ برگزار کرد. در آن دوران "سمعانی" از شادیاخ به عنوان "دارالسلطان" نام برده است.</p> <p align="justify">ظاهرا سال ۵۴۰ هجری قمری پایان دوران شکوه و عظمت شادیاخ بوده، زیرا در آن سال زلزله ای موجب تخریب و انهدام برخی بناها و مهاجرت مردم شده است.</p> <p align="justify">در سال ۵۴۸ هجری قمری ترکان غز نیشابور و شادیاخ را غارت و برخی عمارات را ویران کردند و یک سال بعد "موید آی آبه" یکی از سرداران سلطان سنجر سلجوقی به ویرانه های شادیاخ سر و سامان داد و در آن مستقر شد. در سال ۵۶۹ هجری قمری موید آی آبه به وسیله تکش خوارزمشاهی اسیر و چند پاره شد و پسرش "طغاشاه" بر شادیاخ حاکم شد. در سال ۵۸۳ هجری قمری قلمرو حکومت طغاشاه به تصرف کامل تکش خوارزمشاهی در آمد و شادیاخ اقامتگاه دست نشاندگان خوارزمشاهی شد و در سال ۶۰۵ هجری بر اثر زلزله ای ویران گردید و دوباره جان گرفت تا اینکه در سال ۶۱۸ هجری شادیاخ پس از سه روز جنگ بی امان به تصرف خونخواران مغول در آمد و اکثر کاخها و عمارات مهم نیشابور ویران شدند.</p> <p align="justify">بعد از یورش مغولها احتمالا بقایای مردم آواره و پراکنده نیشابور که جان سالم بدر برده بودند، شهر ویران شده نیشابور را رها کرده و به بناهای نیمه ویران و کنار دیوارهای بر جای مانده پناه آوردند و کم کم با استفاده از مصالح مستعمل سر پناههای سست بنیان ساختند و شادیاخ اندکی رونق گرفت. شاید به همین دلیل در برخی متون به جای نیشابور دوره ایلخانی "شهر شادیاخ" نوشته شده است.<img vspace="5" hspace="5" border="5" align="left" src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/d82ce1180f.jpg" alt="پس از زلزله" /></p> <p align="justify">شهر شادیاخ هم در سال ۶49 هجری قمری بر اثر زلزله ای دیگر ویران شد اما مردم ستمدیده نیشابور باز هم خرابیها را دوباره ساختند تا اینکه در سال ۶۶۹ هجری قمری چنان زلزله ای در نیشابور حادث شد که به قول رشید الدین فضل الله "پرندگان از پناه دیوارها محروم شدند". در اثر آن زلزله نیشابور و شادیاخ قابلیت زیستگاهی خود را برای همیشه از دست دادند و باقی و مانده اهالی به اطراف بنای "مویدی" در محل نیشابور کنونی پناه بردند و شادیاخ را برای همیشه رها کردند. </p> <p align="justify">شرح تصاویر:</p> <p align="justify">تصویر بالا: بقایای کنونی شادیاخ که در کنار آرامگاه عطار قرار دارد.</p> <p align="justify">تصویر وسط:قسمتی از گچبریهای زیبا بر دیوارها که از کاوشهای شادیاخ بدست آمده است.</p> <p align="justify">تصویر پایین: اسکلت هایی که پس از سالها از زیر آوار ناشی از زلزله در شادیاخ از دل خاک بیرون آورده شده اند.</p> Thu, 28 May 2009 05:44:18 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=yanic&postid=221 yanic http://yanic.blogfa.com/post-221.aspx http://yanic.blogfa.com/post-220.aspx <P align=justify><FONT style="BACKGROUND-COLOR: #00ffff">مقبره شاهزاده شعیب<IMG alt="ضریح امامزاده شعیب" hspace=5 src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/9e43e79ce6.jpg" align=left vspace=5 border=5></FONT></P> <P align=justify>در خارج حصار سبزوار گورستانی بوده که بقایای آن هنوز باقیست و مقبره شاهزاده شعیب در آنجا واقع شده که با احداث خیابان رضوی در سبزوار این مقبره در حاشیه خیابان واقع گردیده است. مقبره امامزاده شعیب بسیار مجلل و مورد احترام است و دارای صحن و دو حرم و دو مناره می باشد.</P> <P align=justify>ضریح شاهزاده شعیب در وسط حرم نصب گردیده که یک طرف آن دارای چهاردهنه و طرف دیگر دارای سه دهنه می باشد و تمام ضریح از نقره ساخته شده و ستون ها و نیم ستون های ضریح و پشت بغل هر دهنه را مطلا کرده اند. ضریح بر روی خاقانی سنگ اصفهان به رنگ زرد به ارتفاع حدودا ۲۰ متر نصب گردیده و بسیار خوش ترکیب و ظریف ساخته شده است. در زیر گیلویی ضریح کتیبه ای به خط ثلث برجسته دارد که خط را مطلا کرده و زمینه کتیبه را با لاجورد جلوه داده اند. ارتفاع ضریح ۳ متر می باشد.<IMG alt="مقبره امامزاده شعیب" hspace=5 src="http://www.freeimagehosting.net/uploads/870e58f619.jpg" align=left vspace=5 border=5></P> <P align=justify>ارتفاع گنبد امامزاده شعیب هفده متر است و کتیبه دور گنبد به خط ثلث سفید که در زمینه لاجوردی سوره مبارکه جمعه را نوشته اند.</P> <P align=justify>حرم شاهزاده شعیب چهار شاه نشین دارد که در جلو شاه نشین ها ایوان کوچکی است و چهار حجره در زوایای بنا ساخته شده، داخل حرم و مقرنس زوایای حرم و چهار ایوان کوچک چهار طرف حرم تماما آینه کاری شده است. پخ تمام ایوان ها کاشی هفت رنگی است و در کتیبه ایوان غربی حرم آیه شریفه الله نورالسموات و آیه اذن الله ان ترفع را با خط ثلث نوشته اند که نام کاتب را ندارد. </P> <P align=justify>در دو زاویه شمال غربی و جنوب شرقی صحن امام زاده دو مناره هر یک دارای دو ماذنه به ارتفاع بیست و پنج متر ساخته شده که با کاشی تزیین شده اند.</P> <P align=justify>سردر شمالی حرم نقش دو گلدان دارد و قسمتی از سوره مبارکه یاسین را با کاشی زمینه لاجورد و خط ثلث سفید بر روی آن نوشته اند. سردر جنوبی حرم امام زاده شعیب کاشی نره با اسلوب معقلی دارد.</P> <P align=justify> با آن که رو کار تمام بنا چه در داخل و چه در خارج گنبد و ایوان ها جدید و نو ساخته شده اند،اصل بنای امامزاده شعیب احتمالا از عهد صفوی است.</P> Wed, 27 May 2009 19:21:52 GMT http://commenting.blogfa.com/?blogid=yanic&postid=220 yanic http://yanic.blogfa.com/post-220.aspx