مصلی سبزوار

این بنای آجری واقع در حاشیه شرقی شهر سبزوار، مصلی شهر در قرون گذشته بوده است که جهت برگزاری نمازهای جمعه و اعیاد مورد استفاده قرار می گرفته و مشتمل بر چهارتاقی اصلی (فضای مرکزی) با گنبدی بر فراز آن و ایوانی بزرگ در جلوی بنا است. مساحت مصلی دویست وچهل و دو متر مربع می باشد و فضایی در حدود یک هکتار در اطراف مصلی واقع شده که دیوار چینی کوتاهی دارد. مصلای آجری سبزوار فاقد کتیبه و سنگ نبشته و تزیینات است. زیر سقف رسمی بندی شده و  مانند سقف مقبره ارسلان جاذب در سنگ بست مشهد، سقف مسجد ماراندیز شور در نزدیکی بجستان و سقف مقبره سید ناصر در قریه چشم، سقف ضربی جناغی آن رسا و بلند و به وسیله آجرهای خفته- راسته پوشش یافته است.  سر در شمالی بنا حدود پانزده متر ارتفاع دارد و نظیر سقف مصلای سبزوار از نظر ظرافت و مهارت در زدن ضربی جناغی در سایر ابنیه خراسان کم نظیر است.

همچنین در طرف شمال مصلی در زاویه شمال غربی بنا پلکان آجری مدوری است که به پشت بام راه دارد. پشت بند سقف در پشت بام برای استحکام ضربی سقف بسیار ماهرانه و از روی اصول معماری قدیم ساخته شده است. عناصر معماری طرفین ایوان به صورت برجهای نیم استوانه ای نقش پشتیبان پایه های طرفین ایوان و جلوگیری از رانش دیوارهای این قسمت را داشته اند. اگر چه برخی صاحب نظران بنای مصلی را به دوره سربداران نسبت می دهند، اما شیوه ساختمانی آن قابل مقایسه با معماری دوران صفویه است.

شرح تصاویر:

تصویر بالا: نمای کلی بنای مصلی سبزوار

تصویر پایین: پوشش داخلی بنای مصلی سبزوار. در این تصویر گوشه ای از کاربندی ها و سقف جناغی گنبد که با آجرهای خفته-راسته کار شده نمایان است.