کاخ عالی قاپو اصفهان

همزمان با انتخاب اصفهان به عنوان پایتخت، شاهان صفوی در زیبایی آن کوشیدند و با احداث مدارس، مساجد، پلها، کاروانسراها و کاخ های زیبا، اصفهان را به صورت یکی از زیباترین پایتخت های آن دوره در آوردند. از جمله بناهایی که توصیف زیبایی آن در کتابهای سیاحان و جهانگردان خارجی آمده، کاخهای اصفهان است. اغلب جهانگردان در وصف کاخ های صفوی نوشته های بسیاری بر جای گذارده اند. مثلا شاردن فرانسوی درباره کاخ عالی قاپو می نویسد: این کاخ بزرگترین کاخی است که در پایتختی وجود دارد. همچنین سیاحان، نقاشیهایی از برخی کاخ های صفوی کشیده اند که امروز وجود خارجی ندارند، مانند قصر آیینه که در کنار زاینده رود ساخته شده بود و امروزه اثری از آن بر جای نمانده است.

کاخ عالی قاپو در زمان شاه عباس اول احتمالا همزمان با ساختمان مسجد شیخ لطف الله بنا شده است. طبق مدارک تاریخی در محل فعلی کاخ عالی قاپو، شالوده بنایی از دوره جانشینان تیمور ریخته شد ولی در دوره صفوی تجدید بنا گردید. شاه عباس کاخ عالی قاپو را محلی برای انجام کارهای دولتی برگزید و دستور داد تا به تکمیل و توسعه آن بپردازند. کاخ عالی قاپو بنایی شش طبقه است که هر طبقه آن تزیینات مخصوص به خود دارد. هنرمند معروف دوره شاه عباس، رضا عباسی و شاگردان او آثار زیبایی در این کاخ از خود به یادگار گذاشته اند. تزیینات بنا به شکل نقاشیهای گل و بوته، شاخ و برگ و اشکال طیور و حیوانات است که در قسمت های مختلف قصر مانند اتاق ها، سقف ها، راهروها و پلکانها به چشم می خورد. در دو گوشه طبقه اول، دو راهرو یکی به صورت مارپیچی است و دیگری به نام پلکان شاهی شناخته می شود که تا طبقه آخر ادامه می یابد.

 زیباترین قسمت های عمارت عالی قاپو طبقه ششم آن است که سالن آن از تمام اتاق های بنا بزرگتر است و در همین اتاق مجالس سرور و عشرت در حضور شاه ترتیب می یافته است. تزیینات گچبری این قسمت که تمام سقف و بدنه آن را پوشانده بسیار جالب توجه است، چرا که گچبری ها به اشکال مختلف آلات موسیقی و ظروف مانند جام، صراحی و تنگ طراحی شده اند.

در زمان سلطنت شاه عباس دوم، تالاری با هجده ستون چوبی به طبقه سوم کاخ عالی قاپو اضافه شد. ستون های الحاقی با آیینه پوشیده گردیده و سقف آن با صفحات بزرگ نقاشی تزیین شده است.

در وسط تالار حوضی با فواره از مرمر و مس ساخته شد. دیوارهای تالار دارای دو پوشش تزیینی است که اولی در زمان شاه عباس دوم و دومی در زمان شاه سلطان حسین به آن الحاق شده است.

شرح تصاویر:

تصویر بالا: نمایی از کاخ عالی قاپو در شب

تصویر پایین: گچبریهای زیبا به شکل ادوات موسیقی در طبقه ششم کاخ عالی قاپو