سایت تخصصی ایرانگردی و باستانشناسی یانیک

مسجد فرط یزد

مسجد فرط در محله دارالشفاء و نزدیک دروازه مهریجرد از دروازه های اصلی برج و باروی قدیمی شهر یزد قرار دارد و همجواری آن با حمام قدیمی مولانا، از شاخصه های آن است. نام این مسجد در مآخذ مربوط به یزد، به صورت بزک یا پزک آمده که تدریجا به فرط تغییر نام داده است.

سابقه داستانی بنای این مسجد بنحوی که در کتب آمده چنین است که چون ابومسلم در خراسان خروج کرد احمد زمجی به حکم او مامور تسخیر اصفهان و یزد شد. پس از این که یزد را تحت تسلط خود در آورد، بر در حمام مولانا خضر که نزدیک دروازه مهریجرد است مسجدی ساخت و آن را مسجد پتک خواند. همین مسجد است که در جامع مفیدی به نام مسجد فرط با همین مشخصات آمده است. گفته می شود که چون امام رضا هنگام سفر خراسان به یزد رسید، در این مسجد عبادت کرد. اکنون هم یکی از حجرات مسجد به صومعه امام رضا موسوم است و آن را قدمگاه هم می گویند. در سنگ وقف نامه یک بار مسجد رضوی نامیده شده است.

بنا به گفته مولف جامع مفیدی، این مسجد که رو به خرابی بود، در سال ۱۰۸۷ هجری قمری به اهتمام مولانا محمد ابن بزاز ولد شاهمیر نایینی تجدید عمارت شد.

آخرین تعمیری که در این مسجد شده و ذکر آن در تذکره جلالی آمده از آن حاجی سید ابوالقاسم کلاهدوز ولد حاجی سید کاظم مربوط به سال ۱۳۱۱ هجری است.

با توجه به آنچه در تواریخ یزد آمده و وضع کنونی مسجد اساس بنای موجود آن از عهد صفوی است. یگانه اثر قدیمی در این مکان نیز سنگ محرابی است که در مقام مقایسه با سنگ های مشابه آن از نظر حجاری و نقش به آثار قرن ششم می نماید.

سنگ محراب به اندازه ۱۲۲ در ۱۴۵ سانتی متر که در اصل در ده قطعه بوده و یک قطعه از قسمت دست چپ آن از میان رفته است و فعلا نه قطعه باقی است. بر این سنگ در سه ردیف حاشیه و متن آیات قرآنی کتیبه شده است.

شرح تصاویر:

تصویر بالا: در ورودی مسجد فرط یزد

تصویر پایین: سنگ محراب مسجد احتمالا متعلق به دوران سلجوقی