گنبد مدور مراغه

این گنبد در بخش جنوب غربی مراغه و مجاور گنبد کبود واقع است. بنایی ساده با نقشه مدور است که سقف و گنبد آن فرو ریخته است. این بنا نیز چون دیگر گنبد های مراغه، بر روی ازاره های سنگی قرار گرفته و ظاهرا فاقد سردابه زیرین است. به غیر از سردر ورودی، بقیه نمای خارجی بنا، آجری ساده و فاقد هر گونه طاقنما یا تزیینی است. سردر تزیینی در اینجا از یکنواختی بنا کاسته و بدان جلوه ای خاص بخشیده است. تزیینات این ورودی، از روی ازاره سنگی و همباد کف ورودی آغاز شده است. این تزیینات شامل یک دوره پهن آجر و سفال و کاشی است که در مایه گره انجام گرفته است و قاب مستطیل و کشیده اصلی را در بر دارد. در داخل قاب مزبور که دارای دوره برجسته آجری است، تزییناتی در سه قسمت از روی نعل درگاه ورودی بر روی هم انجام گرفته است. نخست، یک خط کتیبه کوفی تزیینی از کاشی فیروزه ای در یک سطح مستطیل کم عرض؛ سپس یک طاقنمای زیبا با قوس تیزه دار کم خیز و تزیینات زیبای لانه زنبوری در وسط و زغره ی خوش ترکیب نقش دار در اطراف آن؛ و سرانجام، قاب کتیبه بزرگتر کوفی با تزییناتی خوش نقش از کاشی فیروزه ای در بالای تیزه ی قوس. اهمیت این بنا از نظر کاربرد تزیینات کاشی، با فاصله زمانی نسبتا کم پس از بنای گنبد سرخ، در این است که هنرمند معمار با دریافتی درست و آگاهانه، توفیق یافته که ترکیب جالبی از تلفیق کاشی و آجر سفال را عرضه کند و در کار خلق نماسازی بنا با نوعی رنگ آمیزی، پیشرفتی چشمگیر بیابد. متن کتیبه این بنا چنین است: «کل نقس ذائقه الموت تم البنا، برجب سنه ثلث و ستین و خمسمائه».

متاسفانه در خصوص شخصیت مدفون در بنا اطلاعی در دست نیست؛ اما با توجه به مجاورت زمانی و مکانی این گنبد با گنبد سرخ به نظر می رسد مدفونان در این دو بنا قرابتی با یکدیگر داشته اند.

تصوير بالا: گنبد مدور از روبرو

تصوير پايين: قسمتي از تزيينات سردر ورودي گنبد مدور مراغه كه شامل آجركاري و كاشيكاري به صورت كتيبه نويسي مي باشد.