رصدخانه مراغه

اين رصد خانه را دانشمند بزرگ ايراني محمد بن محمد بن حسن معروف به خواجه نصيرالدين طوسي به امر هلاكو خان مغول در ۶۵۷ آغاز به بنا كرد و گروهي از دانشمندان فرزانه در آن كار مي كردند و پس از دوازده سال زحمت زيج فارسي معروف به زيج ايلخاني را تاليف كردند. اين رصدخانه تا سال ۷۰۳ هجري آباد بود و در سال مزبور غازان خان آن را بازديد كرد و بعدها بر اثر زلزله ويران شد و امروز جز تل خاك از آن باقي نمانده است.

در سال ۱۳۱۶ شمسي در حين خاكبرداري آن محل از طرف حكومت آثاري شبيه غار و دخمه هايي از زير خاك پديدار شد و نيز چند عدد ظرف سفالين و كاشي و نيز يك عدد پيسوز روغني و دوات و غيره كشف شد.

بناي رصدخانه روي تپه بلندي در دو كيلومتري شمال مراغه قرار دارد كه از طرف مشرق و جنوب به باغات و اراضي شهر مشرف است.

روي تپه مزبور كه اكنون به كوه رصد معروف است محوطه وسيعي به وسعت ده هزار متر مربع ديده مي شود كه بناي رصدخانه در وسط قرار داشته است. اين بنا دايره اي به قطر تقريبي بيست متر در وسط قرار گرفته بوده كه از چهار طرف به وسيله پياده روهاي سنگ فرش شده به عرض دو متر و طول ۴۰ تا ۵۰ متر به اطراف خود مربوط مي شده است.